საგადასახადო კოდექსის 172-ე მუხლის „დღგ-ისგან ჩათვლის უფლებით გათავისუფლება“ მე-4 ნაწილის „ქ“ ქვეპუნქტის თანახმად:
„ქ) ტურისტული საწარმოს მიერ სასტუმროს აქტივების ან ამ აქტივების ნაწილის სხვა პირისთვის მიწოდება ამ ქონების უკან მიღების მიზნით. თუ ტურისტული საწარმო სასტუმროს აქტივების ან ამ აქტივების ნაწილის სხვა პირისთვის მიწოდებიდან 2 წლის განმავლობაში სასყიდლიანი ხელშეკრულებით უკან მიიღებს იმავე აქტივებს, ოპერაცია ასევე თავისუფლდება დღგ-ისგან ჩათვლის უფლებით და ეს არის დასაბეგრი ოპერაციის თანხის კორექტირების საფუძველი. ამ შემთხვევაში ტურისტულ საწარმოს უფლება აქვს, განახორციელოს დასაბეგრი ოპერაციის კორექტირება ამ კოდექსის 179-ე მუხლით დადგენილი წესით“.
1) ვთქვათ, კომპანიამ, რომელიც არ იყო ტურისტულ საწარმოდ რეგისტრირებული, მოახდინა ბინის რეალიზაცია (საკუთრება გადავიდა ფიზიკურ პირზე), ხოლო 1 წლის შემდგომ დარეგისტრირდა ტურისტულ საწარმოდ. ამასთან, ამავე ფიზიკურ პირთან გააფორმა ხელშეკრულება იმავე ბინის გაქირავებასთან დაკავშირებით.
აქვს თუ არა კომპანიას უფლება, ჩათვალოს ეს შეღავათიან ოპერაციად და დარიცხული დღგ შეამციროს კორექტირების გზით? ასევე, აქვს თუ არა მნიშვნელობა საკუთრების უფლების გადაცემას? (განვიხილოთ ორივე პირობა – საკუთრების მიღების/არ მიღების შემთხვევა).
2) მაგალითი: კომპანიამ 100 000 ლარად (დღგ-ის გარეშე) მიაწოდა ბინა ფიზიკურ პირს, ხოლო შემდგომ ამ ბინის გაქირავების მიზნით დაიდო ხელშეკრულება (გაქირავებიდან მიღებული შემოსავლის 60%-ს მიიღებს ბინის მეპატრონე, ხოლო 40%-ს – კომპანია). პირობითად ბინა ქირავდება თვეში 1000 ლარად. 10 წლის შემდგომ, პირობითად, გაქირავებიდან მიღებული შემოსავალი შეადგენს ჯამში 80000 ლარს.
ამ შემთხვევაში ამ სხვაობის (100000-80000=20000) თანხა დაიბეგრება დღგ-ით ანუ 20000 ლარი/1.18?
შენიშვნა: ამ შემთხვევაში, რადგან გაყიდა 100000 ლარად და სხვაობაზე (10 წლის შემდგომ) უნდა დაარიცხოს დღგ, გამოდის, რომ თავისი თანხებიდან ხდება დღგ-ის გადახდა კომპანიის მიერ (რადგან ფიზიკურ პირს, რომელსაც მიყიდა ბინა დღგ-ის გარეშე, 10 წლის შემდგომ არ ექნება დღგ-ის მოთხოვნის უფლება).
თუ არის შესაძლებელი, განვიხილოთ ამ საკითხთან დაკავშირებით როგორც 2021 წლის, ასევე წინა საგადასახადო პერიოდში მოქმედი ნორმა?
3) გაქირავებიდან თვეში მისაღები/მიღებული თანხიდან როგორ მოხდება დღგ-ის დარიცხვა, 1000/1.18 თუ (1000*40%)/1.18 ლარიდან?
4) რა თანხა ითვლება ფიზიკური პირის შემოსავლად (ეს მნიშვნელოვანია როგორც დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის, ასევე ქონების გადასახადის მიზნებისთვის) – 1000*60% თუ 1000 ლარის მთლიანი ოდენობა დღგ-ის გარეშე? რა თანხა დაიბეგრება 5%-ით როგორც ფიზიკური პირის შემოსავალი?
ვარ შპს, დღგ-ის გადამხდელი. ჩემგან პროდუქცია შეიძინა კომპანიამ, რომელიც სარგებლობს დღგ-ის ნულოვანი განაკვეთით და რომელმაც მომიტანა შესაბამისი ცნობაც. მაინტერესებს, მაინც ვბეგრავ დღგ-ით ამ კომპანიისგან მიღებულ თანხას თუ არა? და დღგ-ის დეკლარაციაში როგორ ავსახავ?
როდესაც ერთი კომპანია მეორეზე იჯარით გასცემს მიწას, ეს რამდენად ექვემდებარება დღგ-ით დაბეგვრას? საგადასახადო კოდექსის მიხედვით, მიწა გათავისუფლებულია დღგ-ისგან. სსკ 171-ე მუხლის „კ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, დღგ-ისგან გათავისუფლებულია ასევე იმ საქონლის ლიზინგი, რომლის მიწოდება ამ კოდექსის შესაბამისად დღგ-ისგან ჩათვლის უფლების გარეშეა გათავისუფლებული, მაგრამ არაფერია ნათქვამი ჩვეულებრივი იჯარით გაცემაზე.
შენობა-ნაგებობისაგან თავისუფალ მიწის ნაკვეთზე დამტკიცებული მაქვს მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსის პროექტი, აღებული მაქვს მშენებლობის ნებართვა და გაკეთებული მაქვს ე.წ. „განშლა“. თუმცა, მშენებლობა ჯერ არ დაწყებულა, ცარიელი მიწაა. დღგ-ის გადამხდელი პირი ვარ. მსურს ამ მიწის გაყიდვა აღნიშნულ მდგომარეობაში, პროექტთან და სამშენებლო ნებართვასთან ერთად. დავიბეგრები თუ არა დღგ-ით?
სსკ 202-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით:
„3. საწარმოსთვის/ორგანიზაციისთვის, გარდა ამ მუხლის 3(1) ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევისა, ლიზინგით გაცემულ დასაბეგრ ქონებაზე გადასახადის წლიური განაკვეთი განისაზღვრება დასაბეგრი ქონების საშუალო წლიური საბალანსო ნარჩენი ღირებულების (გამოიანგარიშება კალენდარული წლის დასაწყისისა და ბოლოსთვის აქტივების საშუალო ღირებულების მიხედვით) არა უმეტეს 1 პროცენტის ოდენობით. ამ ნაწილის მიზნებისათვის ლიზინგით გაცემული დასაბეგრი ქონების საბალანსო ღირებულება არის ქონების გაცემის მომენტისათვის არსებული ღირებულება, ხოლო ყოველი მომდევნო წლისათვის ქონების ღირებულებად ითვლება აღნიშნული ქონების ნარჩენი საბალანსო ღირებულება, რომელიც ამ ქონებას ექნებოდა ლიზინგით არგაცემის შემთხვევაში“.
ლიზინგით გაცემული (2019 წ.) ძირითადი საშუალება, რომლის საბალანსო ღირებულება შეადგენს 10000 ლარს, ხოლო გაცემის მომენტში ქონების ღირებულება შეადგენდა 12000 ლარს (მიწოდების ღირებულება), ამ ნაწილის მიზნებისთვის ლიზინგით გაცემული დასაბეგრი ქონების საბალანსო ღირებულება იქნება 12000 ლარი თუ 10000 ლარი? ამ შემთხვევაში როგორ დაითვლება ქონების ღირებულება 2019 წელს და როგორ – 2020 წელს?
2021 წლის №1(253) ყოველთვიურ ჟურნალში დასმულ კითხვასთან დაკავშირებით (გვ. 39, კითხვა: შპს Z იჯარით აღებულ ფართზე აშენებს ფარდულს...) გვაქვს განსხვავებული მოსაზრება.
ახალი მიდგომით, 2021 წლიდან შპს-მ ბარტერის შემთხვევაში ფაქტურაში უნდა ასახოს ფიზიკური პირისგან იჯარის მომსახურების ღირებულება. პირობითად, იჯარის ღირებულება თვეში შეადგენს 2000 ლარს, ხოლო ფარდულის მშენებლობაზე გაწეული ხარჯი შპს-ის მიერ შეადგენს 2021 წლის იანვარში 15000 ლარს, ხოლო თებერვალში 10000 ლარს, როგორ მოხდება დათვლა და რა საგადასახადო ვალდებულებები განესაზღვრებათ ფიზიკურ პირს და აღნიშნულ შპს-ს? თუ არის შესაძლებელი, ასევე განიხილოთ, როგორ მოხდება ფინანსურად აღრიცხვა საერთაშორისო სტანდარტებით?
