საინტერესო კითხვები

გთხოვთ, განიხილოთ კითხვის ოთხი ვარიანტი: 1) ფიზიკურ პირს მფლობელობაში აქვს ორი ბინა. ერთი მათგანი ერგო მემკვიდრეობით, მეორე კი შეძენილია 15 წლის წინ. 2022 წელს ფიზიკურმა პირმა გაყიდა ორივე ბინა, სანაცვლოდ იყიდა ორი ბინა (არაკომერციული, პირადი მოხმარებისთვის) და ასევე შეიძინა აგარაკი; 2) ფიზიკურ პირს მფლობელობაში აქვს ორი ბინა, ერთი მათგანი ერგო მემკვიდრეობით, მეორე კი შეძენილია 15 წლის წინ. 2022 წელს ფიზიკურ პირმა გაყიდა ორივე ბინა, სანაცვლოდ იყიდა ორი ბინა და ასევე შეიძინა აგარაკი. შეძენილი ბინებიდან ერთი პირადი მოხმარებისთვისაა, ხოლო მეორე – კომერციული მიზნებისთვის; 3) ფიზიკურ პირს მფლობელობაში აქვს ერთი ბინა, რომელიც შეიძინა 15 წლის წინ. 2022 წელს ფიზიკურ პირმა გაყიდა ბინა, სანაცვლოდ იყიდა ორი ბინა (არაკომერციული, პირადი მოხმარებისთვის) და ასევე შეიძინა აგარაკი; 4) ფიზიკურ პირს მფლობელობაში აქვს ერთი ბინა, რომელიც შეიძინა 15 წლის წინ. 2022 წელს ფიზიკურ პირმა გაყიდა ბინა, სანაცვლოდ იყიდა ორი ბინა და ასევე შეიძინა აგარაკი. შეძენილი ბინებიდან ერთი პირადი მოხმარებისთვისაა, ხოლო მეორე კომერციული მიზნებისთვის. რა გადასახადებით დაიბეგრება ფიზიკური პირი თითოეულ შემთხვევაში?

„აუდიტი, აღრიცხვა, ფინანსების“ 2021 წლის №11(263) ნომერში, ჩვენ მიერ დასმულ კითხვაზე, გვ. 41 („იურიდიული პირის საქმიანობაა სამშენებლო ბიზნესი...“) მოწერილ პასუხში თანამშრომელი ჩაითვალა ურთიერთდამოკიდებულ პირად. ჩვენი მოსაზრებით, ურთიერთდამოკიდებულ პირად უნდა ჩავთვალოთ სსკ მე-19 მუხლის მიხედვით ის, ვისაც კომპანიასთან აქვს (ან ვისთანაც კომპანიას აქვს) განსაკუთრებული ურთიერთობა, ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტში ვფიქრობთ საუბარია დირექტორზე და მის უშუალოდ დაქვემდებარებულ პირზე, ხოლო შპს-ისთვის თანამშრომლები (გარდა იმისა, ვინც საწარმოს კონტროლს ახორციელებს) არ ჩაითვლება ძირითად შემთხვევაში (ამავე მუხლის გათვალისწინებით) ურთიერთდამოკიდებულ პირად. შესაბამისად, თანამშრომელზე არ გავრცელდება „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ ფინანსთა მინისტრის ინსტრუქციის 29-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევები. თქვენი აზრით, კომპანიის მიერ დაქირავებული პირი (თანამშრომელი) ყველა შემთხვევაში ითვლება ურთიერთდამოკიდებულ პირად ამ კომპანიისთვის? გვაინტერესებს თქვენი მოსაზრება ამასთან დაკავშირებით.

სააქციო საზოგადოებამ მისი 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით საქართველოში დააფუძნა შპს, რომლის საწესდებო კაპიტალში შეიტანა საზოგადოების საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება მისი საბაზრო ღირებულებით. ამ ქონების საბაზრო ღირებულება დადგინდა სამხარაულის ექსპერტიზის ბიუროს მიერ. ასევე ამავე სააქციო საზოგადოებამ შეაფასებინა შემფასებელს თავისი 1 აქციის საბაზრო ღირებულება. რაც შეეხება ოპერაციის შინაარსს, სააქციო საზოგადოების მიერ უნდა მოხდეს მისი რეზიდენტი ფიზიკური პირი აქციონერისგან (რომელიც აქციებს ფლობს 2 წელზე მეტ ხანს) საკუთარი აქციების გამოსყიდვა. ცხადია, ამ შემთხვევაში სააქციო საზოგადოებას მისი აქციათა გამოსყიდვიდან გამომდინარე ამ აქციონერის მიმართ გაუჩნდება თანხის გადახდის ვალდებულება და ამ თანხის გადახდის სანაცვლოდ მას გადასცემს ზემოაღნიშნულ შპს-ში სააქციო საზოგადოების 100% წილს. გამოსყიდული აქციების და სანაცვლოდ გადაცემული შპს-ის წილის საბაზრო ღირებულება ერთმანეთის ტოლია. გთხოვთ გვაცნობოთ, რა სახის დაბეგვრა შეიძლება წარმოიშვას ამ შემთხვევაში?

ჩვენი შპს არის მესამე ზომითი კატეგორიის საწარმო, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული ვართ. ვიყენებთ მსს ფასს-ს. ბოლო რამდენიმე წელიწადია დაკავებული ვართ უძრავი ქონების იჯარით გაცემით, რაც იბეგრება დღგ-ით. სხვა ეკონომიკურ საქმიანობას არ ვეწევით. შესაბამისად, ყველა გაწეული ხარჯი უკავშირდება ამ საქმიანობას. თუმცა ასევე გვაქვს წარსულ წლებში გაცემული დიდი ოდენობით ერთი პროცენტიანი სესხი სხვა შპს-ზე, რომელსაც ყოველწლიურად ერიცხება პროცენტი. რადგან სესხის თანხა დიდია, ისე მოხდა, რომ 2021 წელს დარიცხული საპროცენტო შემოსავლის თანხა აჭარბებს წლის საიჯარო შემოსავლებს. გვეკუთვნის თუ არა დღგ-ის სრული ჩათვლა 2021 წელს?

"საგადასახადო კოდექსის 104-ე მუხლის თანახმად, საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს წარმოადგენს: „ო) რეზიდენტი საწარმოდან ან საქართველოში არარეზიდენტის მუდმივი დაწესებულებიდან მართვისათვის, აგრეთვე საფინანსო ან/და სადაზღვევო მომსახურებისათვის (გადაზღვევის მომსახურების ჩათვლით) მიღებული შემოსავალი“. საქართველოს რეზიდენტ საწარმოს უცხოეთში გახსნილი აქვს ანგარიში და არარეზიდენტმა ბანკმა დაუკავა გადარიცხვისას საკომისიო. ზემოაღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, ჩაითვლება დაკავებული საკომისიო არარეზიდენტისთვის საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავლად და დაიბეგრება გადახდის წყაროსთან თუ არა? "

გვაინტერესებს, უიმედო ვალების ჩამოწერა სამართლებრივად სწორად და საგადასახადო კანონმდებლობასთან შესაბამისად როგორ ხდება? უიმედო ვალების ჩამოწერისას რა დაბეგვრა წარმოიქმნება? ამ მხრივ სიახლეები თუ არის?