კომპანია შპს „X5“-ის დამფუძნებლები არიან:
კახა – 65% წილის მფლობელი;
ზაზა – 35% წილის მფლობელი.
შპს „X7“-ის 100%-ით დამფუძნებელია ზაზა. კახას ამ ფირმაში წილი არ აქვს.
1) ეს ფირმები ითვლებიან თუ არა ურთიერთდამოკიდებულ პირებად?
2) „X5“-მა ასესხა „X7“-ს Z თანხა, უპროცენტო სესხის სახით. პროცენტი უნდა დაიბეგროს თუ არა?
3) შპს „X5“ უწევს სატრანსპორტო მომსახურებას შპს „X7“-ს. ორივე კომპანია დღგ-ის გადამხდელია. აუცილებელია, რომ დავაფიქსიროთ ამ მომსახურების გაწევა და საბაზრო ფასით გამოვუწეროთ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, თუ შეიძლება არ მოვითხოვოთ ამ მომსახურების საფასური და ა/ფ საერთოდ არ გამოვწეროთ? არსებობს აზრთა სხვადასხვაობა.
ჩვენი შპს, რომელიც დღგ-ის გადამხდელია, აწარმოებს პროდუქციას (აღნიშნული პროდუქცია არ არის საკვები). წარმოებული პროდუქციის ნაწილს, რეგულარულად (ოღონდ, არა ყოველთვის) ვჩუქნით ჩვენს თანამშრომლებს, თუმცა ეს არ გვევალება შრომითი ხელშეკრულებებით. საჩუქრად გადაცემულ პროდუქციას დღგ-ით ვბეგრავთ თვითღირებულებიდან, ხოლო საშემოსავლო გადასახადით ვბეგრავთ საბაზრო ფასიდან, რადგან ვთვლით, რომ ეს ხელფასთან გათანაბრებული განაცემია დაბეგვრის მიზნით. რამდენად სწორია ჩვენი დაბეგვრა?
გვყავს სამი სუბიექტი: შპს X1, შპს X2 (ორივე დღგ-ის გადამხდელია) და ფპ ნუგზარი (ინდმეწარმე, არ არის დღგ-ის გადამხდელი).
ფპ ნუგზარი არის შპს X1-ის 100% წილის მფლობელი და შპს X2-ის ერთ-ერთი მოწილე, რომელიც ფლობს 10%-ს (შპს X2-ს სულ ჰყავს 10 მოწილე). ნუგზარს სესხის სახით შპს X2-ისთვის მიცემული აქვს თანხა, რომელიც გაცემულია საბაზრო პროცენტით. არსებობს შპს X2-ის პარტნიორთა კრების ოქმი სესხის აღების გადაწყვეტილებაზე. პირობითად სასესხო დავალიანების თანხაა 1 000 000 ლარი, რაც მოიცავს დარიცხულ პროცენტსაც.
დადგა ამ თანხის დაბრუნების საკითხი.
შპს X2-ს არ აქვს საკუთარი შემოსავლები, სესხის თანხის და მასზე დარიცხული პროცენტის გადახდა უნდა მოხდეს შპს X2-ის ქონებით. ვფიქრობთ, შპს X2-მა თავისი ქონება მიჰყიდოს შპს X1-ს 1 000 000 ლარის ღირებულებით დღგ-ის ჩათვლით. შპს X1 საწყის ეტაპზე დღგ-ის თანხას ჩაურიცხავს შპს X2-ს, რომელსაც შპს X2 გადაიხდის ბიუჯეტში და ბიუჯეტიდან დღგ-ის თანხა დაუბრუნდება შპს X1-ს.
შპს X1-ის მიერ დღგ-ის თანხის გადახდის შემდეგ შპს X1-ის დავალიანება შპს X2-ის მიმართ დარჩება 847 456 ლარი.
ვინაიდან შპს X2-ს ფპ ნუგზარის მიმართ აქვს სესხის და მასზე დარიცხული პროცენტის დავალიანება და შპს-ისგან თანხის მოთხოვნის უფლება, ფპ ნუგზარს შეუძლია მიმართოს შპს X2-ს და თავისი მოთხოვნის სანაცვლოდ მოითხოვოს შპს X1-ის ვალის გადაკისრება (სამოქალაქო კოდექსით ვალის გადაკისრება მხარეთა თანხმობის შემთხვევაში). ახალ რეალობაში შპს X2-ს გაუნულდება დავალიანება ფპ ნუგზარის წინაშე და მოთხოვნა შპს-ის მიმართ. სანაცვლოდ შპს X1-ს დავალიანება გაუჩნდება თავისი 100% წილის მფლობელი ფიზიკური პირი ნუგზარის მიმართ, რომელსაც გარდავქმნით დამფუძნებლის შენატანად შპს X1-ში.
ამ ტრანზაქციების დასრულების შემდეგ, ქონებით რეალურად ისარგებლებს შპს X1. ეს შპს X1 არის მოქმედი და დღგ-ის გადამხდელი. შეძენილ ქონებას ის სრულად გამოიყენებს მომავალ საქმიანობაში - დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციებში.
რამდენად მისაღებია ზემოთ მოყვანილი სქემა და რა საგადასახადო რისკებს შეიცავს?
რამდენიმე დებიტორის შემთხვევაში, ჩვენი კომპანიის დისტრიბუტორს მათგან სხვადასხვა დროს მიღებული აქვს „ხელზე“ ნაღდი თანხა (მიწოდებული პროდუქციის საფასური, გაწერილი სასაქონლო ზედნადებებითა და საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით) სალარო აპარატის გამოყენების გარეშე. იმ დებიტორებს არ ექნებათ აღრიცხული ეს გადახდები, რადგან თანხის გადახდის დამადასტურებელი ჩეკი არ ჰქონდათ. როგორ მოვიქცეთ? ახლა ხომ არ შევიტანოთ გადახდის აპარატებიდან ეს თანხები საბანკო ანგარიშზე?
1) შევიძინეთ ტურისტული საწარმოს სტატუსის მქონე შპს-ის 100% წილი. შპს არის ფუნქციონირებადი სასტუმრო, რომელიც ასევე ყიდის აპარტამენტებს. აღნიშნულ შპს-ს უკვე მე-6 წელია, რაც აქვს ეს სტატუსი. პირველად გვაქვს შეხება ტურისტული საწარმოს სტატუსთან. აღნიშნული შპს ის ბუღალტრული აღრიცხვის სწორად საწარმოებლად და გადასახადების სწორად გასაანგარიშებლად საგადასახადო კოდექსის რომელი მუხლებით უნდა ვიხელმძღვანელოთ და ასევე სხვა რა ნორმატიული დოკუმენტები (კანონები, ბრძანებები, დადგენილებები) გავითვალისწინოთ?
2) ასევე, რამდენადაც ჩვენთვის გახდა ცნობილი, მიმდინარე წლის იანვრის თვეში სასტუმრო ნომრის ერთ-ერთმა მესაკუთრემ გააუქმა „უკან მიღების“ ხელშეკრულება შპს-სთან. ეს ფაქტი წარმოშობს რაიმე გადასახადს შპს-ისთვის?
„კომპანია X-ის ფილიალი საქართველოში“ წარმოადგენს ესპანეთში რეგისტრირებული კომპანია X-ის 100%-იან შვილობილ კომპანიას (ფილიალის ფორმით რეგისტრირებულს).
2015-2021 წლებში კომპანია X-ის ფილიალი საქართველოში საკონსულტაციო მომსახურებას უწევდა საქართველოს ერთ-ერთ ფონდს და აღნიშნული მომსახურების თანხებს ბეგრავდა დღგ-ით. ფონდი თანხის ნაწილს ურიცხავდა კომპანია X-ის ფილიალს საქართველოში, ხოლო ნაწილს ურიცხავდა ფილიალის სათავო კომპანიას ესპანეთში. სათავო კომპანია მიღებული თანხის ნაწილს ურიცხავდა შვილობილ ფილიალს, თუმცა არასრულად.
თავის მხრივ, სათავო კომპანია დაფინანსების სახით ურიცხავდა შვილობილ ფილიალს თანხებს. დაფინანსებისა და სათავო კომპანიის მიმართ მოთხოვნის (ფონდისთვის გაწეული თანხები, რომელიც ჩაერიცხა მშობელს და არ აუნაზღაურდა შვილობილ ფილიალს) თანხები ერთმანეთში „გადაიხურა“ 2022 წელს სათავო კომპანიის მოთხოვნით. ამ ტრანზაქციის შედეგად შვილობილ ფილიალს დარჩა მოთხოვნა სათავო კომპანიის მიმართ დაახლოებით 1,200,000 ლარი.
2021 წლიდან ფილიალს შემოსავალი არ გააჩნია და მიმდინარე ხარჯებისთვის სათავო კომპანია ურიცხავს თანხებს. 2022-2026 წლებში სათავო კომპანიის დაფინანსების თანხები აკლდება ფილიალის მოთხოვნებს სათავო კომპანიის მიმართ და ამ ეტაპისთვის შეადგენს დაახლოებით 1,100,000 ლარს. ამავე დროს, შვილობილ ფილიალს აქვს გაუნაწილებელი მოგება 1,130,000 ლარი. მას ასევე აქვს გადასახადებს ზედმეტობა ბიუჯეტში, რომელიც 2022 წლიდან თითქმის უცვლელია და ამ ეტაპისთვის შეადგენს 20,000 ლარს.
სათავო კომპანია აპირებს დაიწყოს შვილობილი ფილიალის ლიკვიდაციის პროცესი. ხომ არ გამოიწვევს საგადასახადო რისკებს აღნიშნული არსებული ნაშთები – მოთხოვნა სათავო კომპანიის მიმართ და გაუნაწილებელი მოგება? თუ კომპანიას გადასახადები არ წარმოეშვება, შეძლებს თუ არა ის ბიუჯეტის წინაშე არსებული ზედმეტობის თანხის დაბრუნებას?
