ე.წ. დაბეგვრის „ესტონური მოდელით“ მომუშავე კომპანიები (შპს-ები) არიან ურთიერთდამოკიდებული პირები. კერძოდ, მშობელი კომპანია შვილობილ კომპანიაში ფლობს 90%-იან წილს, რომელიც თანხობრივად შევსებულია ეტაპობრივად. მშობელ კომპანიას წარმოეშვა დებიტორული დავალიანება შვილობილი კომპანიის მიმართ, რომლის დაფარვაც ფინანსური სირთულეების გამო ვერ ხერხდება. მიღებულია გადაწყვეტილება შვილობილ კომპანიაში განთავსებული კაპიტალის შემცირების გზით მოხდეს ვალდებულებების ურთიერთჩათვლა (გადახურვა), რაც შესაბამისად გატარდება სამეწარმეო რეესტრში. ამასთან, შვილობილ კომპანიაში ფიქსირდება გაუნაწილებელი მოგებაც შედარებით ნაკლები ღირებულებით, რაც დებიტორული დავალიანება ან კაპიტალის ღირებულებაა.
გთხოვთ გვიპასუხოთ, კაპიტალის შემცირების და მოგების განაწილების გზით ურთიერთვალდებულების გადაფარვა ხომ არ წარმოშობს რაიმე საგადასახადო რისკს?
ჩვენს კომპანიას, რომელიც დაბეგვრის „ესტონურ მოდელზეა“, სამედიცინო დანადგარების არარეზიდენტი მიმწოდებლის (არ არის ოფშორული კომპანია, არ აქვს მუდმივი დაწესებულება საქართველოში) წინაშე აღებული აქვს შემდეგი ვალდებულება: როდესაც მყიდველი ჩვენგან ყიდულობს ახალ დანადგარს და აბრუნებს ძველს, გაანადგუროს ეს ძველი დანადგარი ადგილზე. ამ ვალდებულების უზრუნველსაყოფად ერთ-ერთი ახალი დანადგარის მიწოდებისას არარეზიდენტმა მიმწოდებელმა გადაგვახდევინა 30000 ევრო როგორც ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფი დეპოზიტი. ძველი დანადგარის განადგურების შემდეგ, როცა ეს მოხდება, ეს 30000 ევრო დაგვიბრუნდება უკან, თუმცა ამ თანხის გადარიცხვაზე რამე წერილობითი ხელშეკრულება არ არსებობს, მხოლოდ სიტყვიერი შეთანხმებაა.
დაიბეგრება თუ არა მოგების გადასახადით არარეზიდენტისთვის გადახდილი ეს დაბრუნებადი დეპოზიტი?
შპს-მ, რომელსაც ჰყავს ორი დამფუძნებელი ფიზიკური პირი, ესპანეთში გახსნა ფილიალი, სამშენებლო კომპანია და იქ დარეგისტრირდა, როგორც მუდმივი დაწესებულება. ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებული მოგება გადმოირიცხა შპს-ში და იქ, ესპანეთში დაიბეგრა მოგების გადასახადით. კომპანიამ ფიზიკურ პირებზე გასცა დივიდენდი და მხოლოდ გადახდის წყაროსთან დაბეგრა 5%-ით, არ დაბეგრა მოგების გადასახადით (რადგან მოგების გადასახადით დაიბეგრა ესპანეთში). გვაინტერესებს, რამდენად სწორი იყო კომპანიის ქმედება?
ქართულმა კომპანიამ, რომელიც ახორციელებს სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობას, შეიძინა მზის სისტემის პანელები. შედეგად, კომპანია არ მოიხმარს გარე მომწოდებლებისგან შეძენილ ელექტროენერგიას და ელექტროენერგიის საჭიროებას იკმაყოფილებს დამოუკიდებლად – საკუთარი წყაროდან. გარდა ამისა, შესაძლოა წარმოიქმნას შემთხვევა, როდესაც კომპანია დააგენერირებს ელექტროენერგიას ჭარბად, რაც გადააჭარბებს მისი საქმიანობისთვის საჭირო მოცულობას. გთხოვთ, განმარტოთ:
1) როგორ ხდება ჭარბი ელექტროენერგიის საგადასახადო დაბეგვრა, იმ შემთხვევაში, თუ კომპანია მას გადასცემს/მიჰყიდის გარე პირებს (მაგალითად, ელექტროენერგიის გადამცემ სისტემაში ჩართვის ან სხვა ფორმით რეალიზაციის გზით)?
2) რა ბუღალტრული აღრიცხვის წესები უნდა იქნეს გამოყენებული ელექტროენერგიის შიდა მოხმარებისთვის (შესაბამისად, როდესაც იგი არ იქმნება რეალიზაციისთვის)?
3) ელექტროენერგიის რეალიზაციის შემთხვევაში, არსებობს თუ არა რამე რეგისტრაციის, საგადასახადო დოკუმენტაციის წარდგენის ან რაიმე სხვა კონკრეტული სავალდებულო პროცედურა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, რომელიც უნდა გაითვალისწინოს კომპანიამ ჭარბი ელექტროენერგიის წარმოშობისა და/ან შესაძლო გადაცემის/გაყიდვის შემთხვევაში?
