მიწა ეკუთვნოდა შპს „იქსს“, დღგ-ის გადამხდელ კომპანიას. შპს „იქსმა“ დაუკვეთა ამ მიწაზე კედლის მშენებლობა სამშენებლო კომპანიას შპს „იგრეკს“. შპს „იგრეკმა“ ააშენა კედელი, მაგრამ ეს დოკუმენტურად ვერ გაფორმდა თავის დროზე, რადგან ვერ მოხდა საფასურზე შეთანხმება. შპს „იქსმა“ ეს მიწა, მასზე აშენებული კედლით, გაყიდა 2024 წლის აგვისტოს თვეში და გაყიდვა მთლიანად დაბეგრა დღგ-ით.
უფრო კონკრეტულად, კედლის მშენებლობაზე კონტრაქტი დაიდო 2023 წლის თებერვალში. პირველ ეტაპზე ჩატარდა დაახლოებით 600000 ლარის სამუშაოები, რომელიც დასრულდა 2024 წლის ივნისში, კერძოდ მოხდა ბეტონის საყრდენი კედლის მშენებლობა, მიწის სადრენაჟო სამუშაოები და მიწის მოსწორების სამუშაოები. თუმცა კონტრაქტი არ დასრულებულა და ამის შემდეგ ივნის-აგვისტოს თვეებში (მიწის გაყიდვამდე) კიდევ დაემატა 150000 ლარის სამუშაოები. ამ ყველაფერზე ჯერ კიდევ არ არის შპს „იგრეკის“ მიერ გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა და შესაბამისად თანხაც არ არის მისთვის გადახდილი. არც ფორმა 2 არის გამოწერილი და არც შესრულებული მუშაოების მიღება-ჩაბარების აქტი, რადგან ვერ ვთანხმდებოდით გადასახდელი თანხის ოდენობაზე.
საბოლოოდ, ახლა შევთანხმდით საფასურის თანხაზე, და გვინდა, რომ ამ მშენებელმა კომპანიამ გამოგვიწეროს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა და ჩვენ გადავიხადოთ თანხა. რა რისკები არსებობს გადასახადების კუთხით და რა სიმძიმისაა ეს რისკები? საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა რომელი თარიღით გამოწერონ? შესრულებული სამუშაოების ჩაბარების აქტი რომელი თარიღით უნდა გაფორმდეს?
როგორ ხდება დღგ-ის გადამხდელად ახლად რეგისტრირებული პირისთვის დღგ-ის ჩათვლა იმ საქონელზე (საქონლის გაყიდვა დღგ-ით დაბეგვრადია), რომელიც შეძენილია გასულ წლებში შემდგომი გაყიდვის მიზნით და რომელიც ბალანსზე ნაშთად ჰქონდა ამ პირს დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის მომენტისთვის, რაც მოხდა წლეულს, იანვარში?
თუ კომპანია ეწევა კანონით განსაზღვრულ სამედიცინო საქმიანობას (სხვა არაფერს), მაგრამ ისე, რომ შესაბამისი ნებართვა არ აქვს, ისარგებლებს თუ არა საგადასახადო შეღავათით დღგ ში?
კომპანია შპს „X5“-ის დამფუძნებლები არიან:
კახა – 65% წილის მფლობელი;
ზაზა – 35% წილის მფლობელი.
შპს „X7“-ის 100%-ით დამფუძნებელია ზაზა. კახას ამ ფირმაში წილი არ აქვს.
1) ეს ფირმები ითვლებიან თუ არა ურთიერთდამოკიდებულ პირებად?
2) „X5“-მა ასესხა „X7“-ს Z თანხა, უპროცენტო სესხის სახით. პროცენტი უნდა დაიბეგროს თუ არა?
3) შპს „X5“ უწევს სატრანსპორტო მომსახურებას შპს „X7“-ს. ორივე კომპანია დღგ-ის გადამხდელია. აუცილებელია, რომ დავაფიქსიროთ ამ მომსახურების გაწევა და საბაზრო ფასით გამოვუწეროთ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, თუ შეიძლება არ მოვითხოვოთ ამ მომსახურების საფასური და ა/ფ საერთოდ არ გამოვწეროთ? არსებობს აზრთა სხვადასხვაობა.
ჩვენი შპს, რომელიც დღგ-ის გადამხდელია, აწარმოებს პროდუქციას (აღნიშნული პროდუქცია არ არის საკვები). წარმოებული პროდუქციის ნაწილს, რეგულარულად (ოღონდ, არა ყოველთვის) ვჩუქნით ჩვენს თანამშრომლებს, თუმცა ეს არ გვევალება შრომითი ხელშეკრულებებით. საჩუქრად გადაცემულ პროდუქციას დღგ-ით ვბეგრავთ თვითღირებულებიდან, ხოლო საშემოსავლო გადასახადით ვბეგრავთ საბაზრო ფასიდან, რადგან ვთვლით, რომ ეს ხელფასთან გათანაბრებული განაცემია დაბეგვრის მიზნით. რამდენად სწორია ჩვენი დაბეგვრა?
გვყავს სამი სუბიექტი: შპს X1, შპს X2 (ორივე დღგ-ის გადამხდელია) და ფპ ნუგზარი (ინდმეწარმე, არ არის დღგ-ის გადამხდელი).
ფპ ნუგზარი არის შპს X1-ის 100% წილის მფლობელი და შპს X2-ის ერთ-ერთი მოწილე, რომელიც ფლობს 10%-ს (შპს X2-ს სულ ჰყავს 10 მოწილე). ნუგზარს სესხის სახით შპს X2-ისთვის მიცემული აქვს თანხა, რომელიც გაცემულია საბაზრო პროცენტით. არსებობს შპს X2-ის პარტნიორთა კრების ოქმი სესხის აღების გადაწყვეტილებაზე. პირობითად სასესხო დავალიანების თანხაა 1 000 000 ლარი, რაც მოიცავს დარიცხულ პროცენტსაც.
დადგა ამ თანხის დაბრუნების საკითხი.
შპს X2-ს არ აქვს საკუთარი შემოსავლები, სესხის თანხის და მასზე დარიცხული პროცენტის გადახდა უნდა მოხდეს შპს X2-ის ქონებით. ვფიქრობთ, შპს X2-მა თავისი ქონება მიჰყიდოს შპს X1-ს 1 000 000 ლარის ღირებულებით დღგ-ის ჩათვლით. შპს X1 საწყის ეტაპზე დღგ-ის თანხას ჩაურიცხავს შპს X2-ს, რომელსაც შპს X2 გადაიხდის ბიუჯეტში და ბიუჯეტიდან დღგ-ის თანხა დაუბრუნდება შპს X1-ს.
შპს X1-ის მიერ დღგ-ის თანხის გადახდის შემდეგ შპს X1-ის დავალიანება შპს X2-ის მიმართ დარჩება 847 456 ლარი.
ვინაიდან შპს X2-ს ფპ ნუგზარის მიმართ აქვს სესხის და მასზე დარიცხული პროცენტის დავალიანება და შპს-ისგან თანხის მოთხოვნის უფლება, ფპ ნუგზარს შეუძლია მიმართოს შპს X2-ს და თავისი მოთხოვნის სანაცვლოდ მოითხოვოს შპს X1-ის ვალის გადაკისრება (სამოქალაქო კოდექსით ვალის გადაკისრება მხარეთა თანხმობის შემთხვევაში). ახალ რეალობაში შპს X2-ს გაუნულდება დავალიანება ფპ ნუგზარის წინაშე და მოთხოვნა შპს-ის მიმართ. სანაცვლოდ შპს X1-ს დავალიანება გაუჩნდება თავისი 100% წილის მფლობელი ფიზიკური პირი ნუგზარის მიმართ, რომელსაც გარდავქმნით დამფუძნებლის შენატანად შპს X1-ში.
ამ ტრანზაქციების დასრულების შემდეგ, ქონებით რეალურად ისარგებლებს შპს X1. ეს შპს X1 არის მოქმედი და დღგ-ის გადამხდელი. შეძენილ ქონებას ის სრულად გამოიყენებს მომავალ საქმიანობაში - დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციებში.
რამდენად მისაღებია ზემოთ მოყვანილი სქემა და რა საგადასახადო რისკებს შეიცავს?
